رشد سریع و گسترده تحقیقات کیفی و روش های ترکیبی در سالهای اخیر می تواند نویدی برای آغاز نهضت خلق و ایجاد نظریه های بومی و برخواسته از شرایط محیطی و سازمانی جامعه ما باشد. معرفی روش شناسی کیفی از سوی اندیشمندان دلسوز موجب شده است که پژوهشهای علوم اجتماعی از علوم طبیعی تمایز یابد و داده ها و اطلاعات جمع آوری شده روز به روز واقعی تر، هنجارمندتر و ارزش مدارتر شود. این تلاش ها می تواند رویکرد آزمون نظریه را به نهضت نظریه پردازی رهنمود شود. در این بین تجزیه تحلیل داده های کیفی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و پیشرفت نرم افزار های این حوزه در این رشد بسیار اثر گذار می باشند.

برای بسیاری از دانش پذیران آکادمی تحلیل آماری که در کلاس های تحقیق با رویکرد کیفی شرکت کرده اند و احتمالا در سه سال اخیر نرم افزار MAXQDA با جدیدترین ورژن ها آموزش داده شده است این است که نرم افزار های مشهور تحلیل کیفی که هنگام کلاس ها از آن ها صحبت شده است مثل Maxqda، Nvivo، Atlasti اساسا چه شباهت ها و تفاوت هایی با یکدیگر دارند. در این مقایسه که می تواند برای عزیزان مفید واقع شود جدیدترین ورژن این نرم افزار ها از هر نظر با یکدیگر مقایسه شده اند.

خواندن مقالات زیر را به عزیزان توصیه می کنم

• مروری تصویری بر استراتژی گراندد تئوری
• اشباع نظری با زبانی ساده
• کد گذاری توصیفی، درون متنی و فرایندی پژوهش کیفی
• انواع پارادایم های تحقیق
• معرفی پایگاه ها و موتور های جستجوی مقالات فارسی
• نرم افزار maxqda2020  با کرک دایمی و ویژگی های جدید
• دانلود رایگان کتاب پژوهش در اينترنت با گوگل
• 150 ابزار آنلاین بسیار ضروری برای هر پژوهشگر
• بهترین اپلیکیشن سرچ یا جستجو مقالات
• آموزش پیدا کردن پرسش نامه استاندارد بصورت رایگان و ساده
• تفاوت بین الگو و مدل
• دانلود کتابگروه کانونی
• آموزش کامل تحلیل متغیر میانجی

از کپی کردن مطالب سایت یا کانال بدون ذکر منبع خودداری شود.

آدرس کانال تلگرام: https://telegram.me/analysisacademy

مژده: برای اولین بار کلاس ترمیک آنلاین پروپوزال نویسی با رویکرد تحقیق کمی و کیفی همراه با ارائه گواهینامه بین المللی Research Method از MPT آکادمی اتریش

آکادمی تحلیل آماری ایران(مدرسه پژوهش کمی و کیفی) برگزار می کند: کلاس ترمیک آنلاین پروپوزال نویسی

اگر می خواهید مانند یک پژوهشگر حرفه ای و با تجربه، یک پروپوزال یا طرح تحقیق “چه برای سازمان ها و چه برای دانشگاه ها” در مقطع تحصیلات تکمیلی بنویسید نیازمند دانش به روز پژوهش در دنیا هستید و کتابهای قدیمی فارسی چه ترجمه و چه تالیف بر ابهام و سردرگمی شما اضافه خواهد نمود!

به دنبال درخواست دانشپذیران محترم جدیدالورود آکادمی در شرایط فعلی بیماری کرونا، آکادمی تحلیل آماری ایران (مدرسه پژوهش کمی و کیفی) برای اولین بار ضمن برگزاری کلاس های 8 ساله حضوری خود، در پاسخ به نیاز دانشپذیران عزیز اقدام به برگزاری یک ترم آنلاین روش پژوهش مدرن برای نگارش طرح جامع پژوهش(پروپوزال) نموده است تا اینگونه دانشپذیران محترم آکادمی تحلیل آماری ایران قادر به نگارش پروپوزال ایده آل برای مساله پژوهش خود باشند.

• گواهینامه بین المللی از Mpt اکادمی اتریش
• مدرس دکتر محسن مرادی تنها مدرس بین المللي IBM در ایران
• تاریخ شروع دوره: 7 دی ماه(روزهای یکشنبه و دوشنبه ساعت 18 تا 21)
• 10 جلسه سه ساعته(سی ساعت)
• هزینه دوره:500 هزار تومان به انضمام گواهینامه بین المللی Research Method
• ظرفیت محدود جهت ثبت نام با شماره 09100071804 تماس بگیرید و یا فرم زیر را تکمیل بفرمایید:

فرم ثبت نام در دوره

سایر دوره های حضوری بهمن و اسفند ماه آکادمی تحلیل آماری ایران

آموزش پژوهش واقعی را در مدرسه پژوهش کمی وکیفی ایران متفاوت تجربه کنید؛

دوره ۳ روزه فراتحلیل با نرم افزار CMA2

فقط برای کسانی که دوره Spss یا لیزرل و ایموس آکادمی را به صورت پیشنیاز گذرانده اند(ظرفیت دوره لیزرل و ایموس 6 روزه 1-2-3-8-9-10 بهمن ماه کاملا تکمیل می باشد)
این دوره به شدت نگارش مقالات با ایمپکت های بالا را در کمترین زمان تسهیل می کند
تاریخ 15-16-17 بهمن ماه ساعت ۱۱:۳۰ تا ۲۰:۳۰
گواهینامه بین المللی از Mpt اکادمی اتریش
مدرس دکتر محسن مرادی تنها مدرس بین المللي IBM در ایران
مکان برگزاری: جهاد دانشگاهی صنعتی شریف با فاصله گذاری اجتماعی در سالنی با تهویه ویژه و تب سنجی درب ورود و ضدعفونی مداوم مکان و افراد
هزینه دوره ۳روزه با تخفیف ویژه دانشجویی:۶۰۰ هزارتومان؛ برای رزرو جا با توجه به حجم درخواست بالا نیمی از وجه دوره را به عنوان پیشپرداخت می توانید واریز بفرمایید تا جایگاه شما رزرو شود و بقیه وجه را ابتدای بهمن تسویه بفرمایید.
لطفا توجه کنید این دوره واقعا به سختی و با عنایت به اصرار دانشپذیران آکادمی برنامه ریزی شد.ظرفیت محدود دارد و ممکن است در سال جاری تکرار مجدد نداشته باشد. جهت کسب اطلاعات بیشتر و مشاوره می توانید با شماره 09100071804 تماس حاصل فرمایید.
فرم ثبت نام در دوره

دوره ۳ روزه صفر تا صد مدلسازی معادلات ساختاری با نرم افزار اسمارت پی ای اسPLS3
پس از این سه روز دانشپذیران می توانند به راحتی مدلهای پیچیده پی ال اس (PLS3) را اجرا کنند و با توجه به تاکید استاد دوره بر ترکیب موثر آمار، روش تحقیق و نرم افزار توام با هم به راحتی تفسیر و تحلیل خروجی های حاصل از مدل های خود را برای پاسخ به فرضیات آماری شان با جدیدترین متدولوژی روز دنیا انجام دهند.
تاریخ 30 بهمن – 1و 2 اسفندماه ساعت ۱۱:۳۰ تا ۲۰:۳۰
گواهینامه بین المللی از Mpt اکادمی اتریش
مدرس دکتر محسن مرادی تنها مدرس بین المللي IBM در ایران
مکان برگزاری: جهاد دانشگاهی صنعتی شریف با فاصله گذاری اجتماعی در سالنی با تهویه ویژه و تب سنجی درب ورود و ضدعفونی مداوم مکان و افراد
هزینه دوره ۳روزه با تخفیف ویژه دانشجویی:۶۰۰ هزارتومان؛ برای رزرو جا با توجه به حجم درخواست بالا نیمی از وجه دوره را به عنوان پیشپرداخت می توانید واریز بفرمایید تا جایگاه شما رزرو شود و بقیه وجه را 25 بهمن ماه تسویه بفرمایید.
لطفا توجه کنید این دوره واقعا به سختی و با عنایت به اصرار دانشپذیران آکادمی برنامه ریزی شده است و ممکن است در سال جاری تکرار مجدد نداشته باشد. جهت کسب اطلاعات بیشتر و مشاوره می توانید با شماره 09100071804 تماس حاصل فرمایید.
فرم ثبت نام در دوره

دوره ۳روزه گزارش نویسی مقاله با نرم افزارهای لاتک و مندلی(Mendeley & LaTeX)
فقط برای دانشپذیرانی که قبل از این دوره یک دوره کمی یا کیفی را حضور داشته اند
این دوره به شدت در ساختاربندی پیکره مقالات برای پذیرش در ژورنال هایISI معتبر جهان موثر است؛ در حال حاضر عملا آماده سازی مقالات در فرمت word و منبع دهی دستی واقعا در جهان منسوخ شده است.تاریخ 13-14-15 اسفند ماه ساعت ۱۱:۳۰ تا ۲۰:۳۰
گواهینامه بین المللی از Mpt اکادمی اتریش
مدرس دکتر محسن مرادی تنها مدرس بین المللي IBM در ایران
مکان برگزاری: جهاد دانشگاهی صنعتی شریف با فاصله گذاری اجتماعی در سالنی با تهویه ویژه و تب سنجی درب ورود و ضدعفونی مداوم مکان و افراد
هزینه دوره ۳روزه با تخفیف ویژه دانشجویی:۶۰۰ هزارتومان؛ برای رزرو جا با توجه به حجم درخواست بالا نیمی از وجه دوره را به عنوان پیشپرداخت می توانید واریز بفرمایید تا جایگاه شما رزرو شود و بقیه وجه را 7 اسفندماه تسویه بفرمایید.
لطفا توجه کنید این دوره واقعا به سختی و با عنایت به اصرار دانشپذیران آکادمی برنامه ریزی شده است و ظرفیت محدود دارد و ممکن است در سال جاری تکرار مجدد نداشته باشد. جهت کسب اطلاعات بیشتر و مشاوره می توانید با شماره 09100071804 تماس حاصل فرمایید.

فرم ثبت نام در دوره

دوره 2روزه تحلیل پیشرفته با نرم افزار (AMOS)
فقط برای دانشپذیرانی که قبل از این دوره در دوره لیزرل و ایموس حضور داشته اند
پس از این دو روز دانشپذیران می توانند به راحتی مدلهای پیچیده و خاص برای فرمت های جدید مقالات ISI را اجرا کنند و با بهره گیری از نکات پیشرفته این دوره احتمال پذیرش مقالات خود در حیطه مدلسازی معادلات ساختاری کواریانس محور را با تفسیرهای مدرن چندین برابر کنند.
تاریخ 19-20 اسفند ماه ساعت ۱۱:۳۰ تا ۲۰:۳۰ گواهینامه بین المللی از Mpt اکادمی اتریش
مدرس دکتر محسن مرادی تنها مدرس بین المللي IBM در ایران
مکان برگزاری: جهاد دانشگاهی صنعتی شریف با فاصله گذاری اجتماعی در سالنی با تهویه ویژه و تب سنجی درب ورود و ضدعفونی مداوم مکان و افراد
هزینه دوره ۳روزه با تخفیف ویژه دانشجویی:۶۰۰ هزارتومان؛ برای رزرو جا با توجه به حجم درخواست بالا نیمی از وجه دوره را به عنوان پیشپرداخت می توانید واریز بفرمایید تا جایگاه شما رزرو شود و بقیه وجه را نیمه 12 اسفند تسویه بفرمایید.
لطفا توجه کنید این دوره واقعا به سختی و با عنایت به اصرار دانشپذیران آکادمی برنامه ریزی شده است و ظرفیت محدود دارد و ممکن است در سال جاری تکرار مجدد نداشته باشد

فرم ثبت نام در دوره

قیمتها همان قیمتهای سال گذشته است و اندکی تفاوت به دلیل تعمیق مطالب و افزایش روزها و ساعتهای دوره ها می باشد
 برای مشاوره ثبت نام دوره ها با شماره 09100071804 تماس حاصل فرمایید.

از کپی کردن مطالب سایت یا کانال بدون ذکر منبع خودداری شود.

آدرس کانال تلگرام: https://telegram.me/analysisacademy

به طور کلی ترکیب و تلفیق مطالعات اولیه کیفی و نتایج آنها را فراترکیب (meta synthesis) می نامند. این دسته از مطالعات مروری ساختارمند از طریق استخراج کدها، تعابير و مفاهیم ارایه شده در اطلاعات کیفی با متدولوژی یکسان و همسان سازی و تلفیق آنها، تعابیر و مفاهیم جدید و جامع تری را ارایه می کنند. به عبارت دیگر فراترکیب در جستجوی یکی کردن نتایج مطالعات کیفی جهت کشف مفاهیم اساسی آنها و ترجمه این مفاهیم به یک مفهوم نهایی و واحد است. فرا ترکیب به گونه ای ارایه می شود که همزمان نتایج مطالعات اولیه در آن قابل ردیابی باشد. نتیجه جديد حاصل از مطالعات اولیه ، گرچه بعضا از متاسنتز تحت عنوان «متاآنالیز مطالعات کیفی» یاد می شود اما این دو رویکرد دارای تفاوت هایی در اهداف خود می باشند. که در مقالات قبل به این تفاوت ها به طور تفصیلی اشاره شده است. هدف از متاآنالیز، تجمیع اطلاعات مطالعات مشابه و تقویت تفسیرهای علت و معلولی و یا مورد رابطه دو متغیر است و با توصیف دقیق تر شاخصهای آماری است، در حالی که هدف از فراترکیب، ارایه توضیح و کمک به درک جامع تر پدیده ها است.

با توجه به گسترش کاربرد تحقیقات کیفی در حوزه علوم مختلف، نیاز است نتایج این تحقیقات به شیوهای منسجم و سازمان یافته با یکدیگر تلفیق شوند تا بتوان از نتایج آنها برای حمایت سیاست گذاری ها، تصمیم گیری ها و ارایه خدمات بخش های مختلف بهره گرفت. به عقیده بروکس و همکاران (۱۹۹۴)، رویکرد فراترکیب در مقایسه با مطالعات کیفی اولیه، به مراتب برای تولید نظریه مناسب تر است. این رویکرد می تواند در حمایت از نظریه های موجود، تفسیر و تشریح  [1]دقیق تر آنها و نیز در تکمیل نظریه ها[2] بکار گرفته شود. فراترکیب منجر به ارتقای تعمیم پذیرتری نظریه ها شده و درک جامع تر و عمیق تری را از پدیده ها فراهم می نماید؛ این روش می تواند بر محدودیت اغلب مطالعات کیفی (انزوا و تعمیم پذیری محدود آنها) فایق آید و به تولید مقولات، کدها و تفسیرهای رده بالاتری بیانجامد. همچنین مطالعات فراترکیب برای درک کسب بینش جامع از پدیده های نادر، موضوعات حساس و یا جمعیتهای  با دستیابی مشکل[3] مناسب هستند.

تکنیک فراترکیب یک تکنیک نسبتا نوپا بوده و هنوز اجماع نظر کامل به روی بسیاری از اجزای فرایند و مدل های آن وجود ندارد و اگرچه از سالها قبل ترکیب و مرور مقالات کیفی نیز رایج بوده ولی این امر به صورت

روشمند و ساختاریافته نبوده است. با این حال، نوبیت و هار 2011[4]  به تدوین راهکاری برای انجام فراترکیب همت گمارده اند که تاکنون در تحقیقات بسیاری مورد استفاده قرار گرفته است. این راهکار در شش مرحله اصلی تدوین شده است و اصول حاکم بر آن شباهت زیادی به اصول حاکم بر مرور ساختارمند مطالعات کمی(همانطور که در دوره فرا تحلیل آکادمی تحلیل آماری ایران بیان شد) دارد اما تفاوتهایی بین این دو رویکرد در مراحل جمع آوری و استخراج نتایج و تفسیر یافته ها وجود دارد که در ادامه به شرح هریک از این مراحل پرداخته می شود:

• مشخص نمودن حیطه تحقیق: این مرحله شامل تعیین هدف با سؤال پژوهش و چهارچوب نظری است. وسعت حیطه تحقیق باید به حدی باشد که هم ابعاد پدیده مورد بررسی را به طور کامل پوشش دهد و هم به اندازه کافی اختصاصی باشد. موضوع انتخابی برای فراترکیب باید دارای ارزش علمی کافی بوده و بتوان برای آن کاربردهایی را در زمینه توسعه دانش و تئوری و یا بهبود عملکرد متصور شد. همچنین پژوهشگر باید به موضوع تحقیق علاقه مند بوده و دانش و تجربه کافی در آن داشته باشد
• تعیین معیارهای ورود و انتخاب مطالعات واجد شرایط: محققین می توانند بسته به حیطه و موضوع تحقیق، معیارهای ورود و خروج متنوعی را برای مطالعات برگزیند. در مجموع باید توجه داشت که همه مطالعات باید پدیده مشترکی را مورد بررسی قرار داده باشند.(پروتکل که در کلاس ها بیان شده است) همچنین نظریات پیرامون تعداد مطالعات واجد شرایط با اختلاف و تفاوت های بسیاری همراه است. اما بطور کلی پیشنهاد می گردد مطالعات از نظر تنوع و تعداد بگونه ای انتخاب شوند که پوشش مطلوبی از ویژگی های جمعیت شناختی مؤثر بر نتایج را فراهم نموده و ورود مطالعات مانند تحقیقات با استراتژی های کیفی تا اشباع نظری اطلاعات ادامه یابد. محققین باتجربه ممکن است با وارد کردن تعداد کمتری از مطالعات بتوانند به نتیجه گیری نهایی دست یابند. مورد آخر لزوم شباهت متدولوژیک بین مطالعات اولیه است. این حیطه نیز یکی از حوزه های مورد بحث بوده و دیدگاههای مختلفی راجع به آن ارایه شده است. در این رابطه برخی بر این عقیده اند که بدلیل اینکه تفاوت در متدولوژی مطالعات اولیه منتج به تفاوت در پایه معرفت شناختی[5] آنها می گردد، لذا محقق را در تولید نظریه دچار مشکل خواهد نمود. در مقابل، گروه دیگر معتقدند که بهره گیری از مطالعات با متدولوژی های مختلف می تواند به کسب درک عمیق تر و جامع تر از پدیده مورد بررسی کمک نماید.
• مرور مطالعات: در این مرحله هر مطالعه چندین بار به دقت مرور شده، براساس میزان مطابقت با معیارهای ورود به سبد ترکیب امتیاز دهی شده و از نظر کفایت علمی مورد ارزیابی قرار می گیرد. وودز و همکاران[6] (۲۰۰۴) به نقل از شروود[7] پیشنهاد می کنند که محققین حتما از معیارهایی برای ارزیابی نقادانه مطالعات استفاده نموده و این فرایند را صرفا در مرحله دوم متوقف ننمایند چراکه ارزیابی نقادانه مطالعات اولیه فرایندی پویا و در حین عمل بوده و باید در مراحل دیگر نیز مدنظر پژوهشگر باشد.
• ارزیابی ارتباطات بین مطالعات: در این مرحله محقق چگونگی ارتباط مطالعات بایکدیگر را مورد ارزیابی قرار داده، میزان همگنی مطالعات بایکدیگر را بررسی می کند و مطالعات را از نظر ویژگی های آنها رده بندی می کند. در این مرحله یک جدول خلاصه از اطلاعات و ویژگیهای مطالعات تهیه شده و مطالعات براساس متدولوژی تحقیق گروه بندی می شوند تا در صورت نیاز مطالعاتی با متدولوژی های یکسان با یکدیگر تلفیق شوند. مطالعات از نظر نوع ارتباط با یکدیگر به سه دسته تقسیم میشوند:
• مطالعاتی که شباهت زیادی به یکدیگر داشته و می توانند به صورت دوطرفه و متقابل به یکدیگر ترجمه شوند[8]

• مطالعاتی که شباهتی به یکدیگر نداشته و با یکدیگر تضاد دارند

• مطالعاتی که از جهاتی به یکدیگر شباهت داشته و از جهانی با یکدیگر در تناقض اند. تعیین نوع ارتباط بین دو مطالعه براساس مفاهیم کلیدی استخراج شده(مثل مقولات اصلی یا محوری) از آنها صورت می گیرد. فراموش نشود که در کلاس های فرا تحلیل بر روی تحقیقات کمی این کار با آزمون های مانند q value، آزمون q value و I Square و نیز تاو اسکوئر علی رغم پاسخ های متناقضی که به محقق ممکن بود ارائه دهند، انجام می گرفت. در مقاله قبل روش نمودار Galbraith نیز برای محققین عزیز ارائه شده است(مرادی و میرالماسی، 1398).

منبع نمودار: کتاب روش پژوهش عملگرا از محسن مرادی و آیدا میر الماسی 1398

• ترجمان مطالعات به یکدیگر: مقصود از ترجمه در فراترکیب، تبديل مفاهیم کلیدی متناظر در مطالعات مختلف به یکدیگر و به صورت انتزاعی است. پس از اینکه خوشه هایی از استعاره های شبیه به هم تشکیل و پالایش گردید سعی می گردد به توصیفی از مقولات اصلی مشترک پدیده مورد نظر دست یافت؛ توصیف های ارایه شده در مطالعات اولیه و نقل قول هایی از این مطالعات برای شرح هر الگو و شفاف سازی هرچه بیشتر مفاهیم استفاده می گردد.
• ارایه نتیجه کلی فراترکیب: در این مرحله نتیجه نهایی فراترکیب بصورت تفسیری ارایه می شود این نتیجه فراتر از تک تک مطالعات اولیه بوده اما در بر گیرنده همه آنها نیز هست و اثر هر یک از مطالعات اولیه را می توان در نتیجه نهایی یافت.

اگرچه همچنان در بسیاری از زمینه های علمی امکان تلفيق نتایج مطالعات کیفی با روش های متفاوت بین محققین اختلاف نظرهایی وجود دارد اما امروز بسیاری بر این عقیده اند که به کارگیری روش های مرور سیستماتیک در ترکیب نتایج مطالعات کیفی افق های جدیدی را در این حوزه گشوده است. توصیه می شود که علاقمندان برای یادگیری فرایند ها و مدل ها ترکیب و نحوه انجام آن توسط نرم افزاری مانند مکس کیو دی ای که عزیزان در کلاس های کیفی آخرین ورژن آن را به همراه روش های تحقیق آن آموخته اند در کلاس فرا ترکیب که بزودی به صورت کاربردی و مهارتی برگزار می شود شرکت نمایند و مانند فرا تحلیل مقالات بسیار ارزشمند خود را با این روش مرور نظامند ارائه نمایند.

[1] theory explanation

[2] theory development

[3] Hard to rich

[4] Noblit &  Hare

[5] epistemology

[6] Woods  & et al

[7] Sherwood

[8] reciprocal translation

مقالات زیر به شما در درک مطالب بالا کمک می کند

Meta Scoping چیست؟

نکات بسیار مهم پیرامون انواع سوگیری در مرور سیستماتیک

آشنایی تصویری با مرور سیستماتیک

آموزش مراحل انجام فراتحلیل

رویکرد های آماری فرا تحلیل

تفاوت های مقالات مروری و فراتحلیل

آشنایی با فراتحلیل (meta analysis)

منابع مهم فراتحلیل meta analysis

آموزش ترسیم نمودار درختی در مطالعات فراتحلیل

محاسبه اندازه اثر d کوهن

آشنایی تصویری با مرور سیستماتیک

از کپی کردن مطالب سایت یا کانال بدون ذکر منبع خودداری شود.

آدرس کانال تلگرام: https://telegram.me/analysisacademy

متاسفانه برایند اطلاعاتی که از کارهای محققین عزیز در کلاس های آکادمی تحلیل آماری به ما می رسد این است که در آموزش تحلیل متغیر میانجی در مدل و حتی شناخت آن کج روی های بنیادی وجود دارد و حتی در بسیاری از رساله ها و مقاله ها این تحلیل با تحلیل متغیر های تعدیلگر خلط مبحث می شود. بنابراین بر آن شدیم که در قالب مقاله ای با زبان ساده آموزش تحلیل میانجی در مدل را مورد بحث قرار دهیم.

به روال آموزش های کلاس های معادلات ساختاری آکادمی تحلیل آماری ایران باید از پایه آغاز نمود و ابتدا برای محققین شرح داد متغیر میانجی چیست زیرا اکثر کج روی ها از شناخت این متغیر آغاز می گردد.

مطابق با تعریف بارون و کنی در سال 1986 متغیر میانجی یا mediator متغیری است که تمام یا بخشی از اثر متغیر مستقل بر وابسته را منوط به خود می کند. اشتباه دقیقا از عدم توجه به همین نکته شروع می شود. یعنی (تمام یا بخشی از اثر متغیر مستقل بر وابسته)، یعنی باید اثری بین این دو متغیر باشد که متغیر واسطه یا میانجی بتواند بخشی یا تمام آن را از خود عبور دهد(مرادی و میر الماسی، 1396)

فرض کنید در نقطه A  ظرف آبی قرار دارد که از لوله c به سمت B می رود. بنابراین ما مسیر آب در لوله مستقیم را داریم. حال می توان لوله ای فرعی کشید که آب ابتدا به مخزن M و بعد به مخزن B برود. دقیقا در مدل های ساختاری باید اثری از  متغیر A به سمت  B باشد که بعد متغیر میانجی M بتواند بخشی یا تمام اثر را از خود عبود دهد. بنابراین محققین عزیز در نظر داشته باشند که متغیر میانجی در شکل دوم قابل تحلیل است و شکل سوم تنها اثر غیر مستقیم بین A و B می باشد(مرادی و میر الماسی، 1396).

بنابراین برای تحلیل متغیر میانجی در مدل باید شکل مدل ساختاری پژوهش هم دارای مسیر مستقیم یعنی C و هم دارای مسیر غیر مستقیم یعنی  a×b  باشد. اکنون که می دانیم چه نوع متغیری قابلیت تحلیل میانجی را داراست به روش تحلیل و اجزای آن می رویم.

پیش از بیان تحلیل مسانجی باید گفت روش فرضیه نویسی از سال 2010 برای متغیر میانجی تغییر نموده است. زیرا با تفاق نظر صاحب نظران یک فرضیه باید با یک آزمون سنجش شود. یعنی وقتی به شکل 4 نگاه میکنیم نمی توان با شیوه بسیار قدیمی بسیاری از اساتید تحلیل مسیر را انجام داد. مطابق با زنجیره گزاره های تحقیق آموزش داده شده در کلاس سه فلش تک جهته وجود دارد، بنابراین سه فرضیه نیز وجود دارد و نمیتوان آن را همانند موضوع تحقیق که کلی است و بنا بر آزمون در قالب فرضیه های مختلف است بررسی کرد. اگر بخواهم واضح تر بیان کنم برخی اساتید که با نرم افزار های آماری آشنایی کمتری دارند بیان می کنند که مثلا  متغیر مستقل بر متغیر وابسته با نقش میانجی گر M تاثیر می گذارد. این گزاره برای عنوان یک رساله میتواند قابل قبول و توجیه باشد اما برای یک فرضیه که تنها باید با یک آزمون سنجیده شود خیر. زیرا سه آزمون این سه مسیر را تخمین می زنند. بنابراین باید برای هر فلش یک فرضیه نوشت، سپس در نهایت پس از اجرای مدل در نرم افزار با انواع تحلیل های میانجی به بررسی متغیر میانجی پرداخت. (مرادی و میر الماسی، 1396)

اکنون محقق باید بداند از تحلیل میانجی قرار است به چه اهدافی دست یابد. هدف از تحلیل میانجی این است که بدانیم متغیر میانجی ما:

• میانجی نیست: یعنی اثر متغیر مستقل بر وابسته را به خود منوط نمی کند.
• میانجی کامل است. یعنی تمام اثر متغیر مستقل بر وابسته را منوط به حضور خود می کند.
• میانجی جزیی است : یعنی بخشی از اثر متغیر مستقل بر وابسته را منوط به حضور خود می کند.

بنابراین برای رسیدن به این اهداف باید شاخص های زیر را بشناسد:

c : مسیر مستقیم یا اثر مستقیم نام دارد.

a×b : مسیر غیر مستقیم یا اثر غیر مستقیم  نام دارد.

 + c(a×b) : مسیر کل یا اثر کل نام دارد.

اما مهمترین شاخصی که باید بیاموزد variance accounted for(VAF) یا همان شمول واریانس است. شمول واریانس در حقیقت نسبت اثر غیر مستقیم بر اثر کل است. یعنی

VAF= (a×b) / (a×b)+c

اکنون باید بدانیم از چه رویکردی می خواهیم دست به تحلیل میانجی بزنیم.

دو رویکرد بارون و کنی و سوبل در کلاس های آکادمی تحلیل آماری ایران مورد بحث قرار گرفته است اما باید بیان کرد که رویکرد بوت استرپینگ با استفاده از نمونه گیری خودکار یعنی بوت استرپینگ به دلیل اینکه نرم افزار های مختلف مدل سازی معادلات ساختاری مثل ایموس و اسمارت پی ال اس از آن بهره می برند یکی از بهترین ها برای تحلیل میانجی محسوب می شود. البته رویکرد بوت استرپینگ پیش فرضی پیرامون شکل توزیع متغیر ها و نرمال بودن آن ها ندارد و برای حجم نمونه های کوچک با اطمینان بیشتری می تواند بکار رود. اما باید بیان کرد که در زمانی که متغیر میانجی در مدل حضور ندارد باید مسیر مستقیم و اثر آن از نظر آماری معنادار باشد(ژائو و همکاران، 2010)

بنابراین باید یکبار مدل را بدون حضور میانجی و بار دیگر با حضور متغیر میانجی در نرم افزار اجرا نماییم و از الگوریتم زیر پیروی کنیم

منبع الگوریتم: کتاب روش پژوهش عملگرا از دکتر محسن مرادی و دکتر آیدا میر الماسی سال 1398

مشخص است که اگر مسیر غیر مستقیم معنادار باشد که به معنای این است که هم a و b معنادار است که حاصلضرب آن ها نیز معنادار است می توان به ارزیابی VAF پرداخت و در یکی از حالت های سه گانه الگوریتم قرار گرفت. اما نباید فراموش کرد که حالت استثنایی را نیز پرفسور هایر در مطالعات خود بیان می کند. و آن زمانی است که با ورود متغیر میانجی به مدل در مدل دوم اجرایی محقق رابطه علی مسیر مستقیم تغییر جهت می دهد. یعنی مثلا قبل از ورود میانجی رابطه علی مثبت و معنادار است اما بعد از ورود آن به مدل رابطه آن ها منفی و معنادار می شود. این پدیده را suppressor effect  یا اثر سرکوبگر می خوانند که می تواند مقدار VAF را بزرگتر از یک نماید. در آن صورت دیگر آزمون دارای پاسخ کاذب بوده و قابل تفسیر نیست(مرادی، میر الماسی، 1396)

محسن مرادی

از کپی کردن مطالب سایت یا کانال بدون ذکر منبع خودداری شود.

آدرس کانال تلگرام: https://telegram.me/analysisacademy

همانطور که بار ها در کارگاه های آکادمی تحلیل آماری بیان شد، استفاده از آمار استنباطی در جهت تعمیم الگو های کشف شده در در نمونه آماری به جامعه آماری، یک اصل غیر قابل تغییر است. آن اصل معرف بودن نمونه و اینکه نمونه نماینده ای تمام نما از جامعه باشد. ام چه نمونه ای معرف جامعه است و چگونه می توان مطمئن بود که مشت نمونه خروار است؟

1. روش نمونه گیری باید احتمالی باشد ( یعنی محقق باید در نمونه گیری خود یکی از رویکرد های تصادفی ساده، سیستماتیک، خوشه ای و یا طبقه ای را استفاده کرده باشد)
2. واحد تحلیل در نمونه گیری بر اساس مسئله پژوهش و جامعه آماری مورد نظر مشخص شده باشد.
3. و مهمترین بخش حجم نمونه ای مناسب بر اساس روش ها و فرمول های آماری متناسب معین گشته باشد تا بتوان تعمیم پذیری و دقت نتایج را ادعا نمود.(مرادی و میر الماسی، 1396)

متاسفانه همتنطور که در دوره های آکادمی تحلیل آماری ایران به دانشجویان گزارش داده شد نزدیک به 98 درصد مطالعات و مستندات علمی در ایران در نمونه ای که شامل 3200 رساله و 1100 مقاله در رشته ها و مقاطع مختلف تحصیلات تکمیلی بررسی شده است، این ایراد فاحش یعنی استفاده از فرمولی مناسب در معیین نمودن حجم نمونه را با خود یدک می کشند که این امر ضربه سنگینی به اعتبار مطالعات کمی کشورمان زده است. در واقع دو روش استفاده از فرمول تعیین حجم نمونه کوکران و یا استفاده از جدول کرچسی و مورگان و یا نظر اساتید باعث این مشکل بسیار بزرگ و بسیار تلخ در تحقیقات کشورمان است. این فرمول ها تنها برای چند آزمون اولیه مقایسه میانگین مثل تی تک نمونه ای و یا دو نمونه مستقل یا دو نمونه وابسته آن هم بصورتی بسیار محدود قابل استفاده است و استفاده از این روش ها در اکثریت آزمون ها اعم از آزمون ها پارامتریک و ناپارامتریک رابطه و علی و تفاوتی کاملا نادرست و غیر منطبق با اصول علمی آماری و روش پژوهش است. در سه سال اخیر هم اکثر دانشجویان آکادمی تحلیل آماری ایران که با روش های مدرن تحقیق آشنا شده و مقالات خود را در ژورنال های معتبر دنیا به چاپ رسانیدند، جملگی یک اصلاحیه از طرف داوران به کار آن ها قبل از پذیرش اعمال می شد و این اصلاحیه چیزی نیست جز اینکه به عنوان مثال در این آزمون رگرسیون، رگرسیون لجستیک، همستگی اسپرمن، پیرسون، یو من وایت نی و …..ده ها ازمون دیگر نباید از این فرمول ها و روش های بسیار ضعیف و قدیمی استفاده می شده است. بنابراین در چرخش دوره های آکادمی تحلیل آماری دوره های دو روزه حجم نمونه با نرم افزار های پیشرفته قرار داده شده است تا محققین در قالب متودی علمی روش نمونه گیری و حجم نمونه خود را مشخص و در مقالات و رساله خود گزارش نمایند.یکی از این دوره دوره ی نرم افزار SAMPLE POWER بوده است که این نرم افزار با قدرت نگارش سناریو های مختلف برای حجم نمونه تحقیق محقق را در انتخاب بهترین سناریو برای حجم نمونه آزمون پژوهشش یاری می رساند. اما از آن جا که این نرم افزار تخصصی که به ظاهر ساده اما دارای نکات بسیار زیادی در تعیین حجم نمونه است تقریبا یک روز 9 ساعته از کلاس به بیان روش تحقیق متناسب برای تعیین حجم نمونه و مفاهیم این حوزه و ارتباط این مفاهیم با هم گذشت. و مفاهیمی چون توان آژمون، اندازه اثر، درجه بندی مقیاس ها، عدم ارتباط حجم نمونه به حجم جامعه، انواع خطا، تعمیم پذیری و دقت نتایج و ….به صورت تفصیلی در آن مورد ارزیابی و بحث واقع شد. این نرم افزار و نرم افزار های مشابه برای نزدیک به 60 آزمون آماری مختلف با حالت های مختلفشان تعیین حجم نمونه می کنند. اما یکی از آزمون های آماری که برای تعیین حجم نمونه در درون این نرم افزار ها فضایی مناسب وجود ندارد، مدل سازی معادلات ساختاری کواریانس محور است. یعنی محقق زمانی که برای آزمون فرضیات خود قصد استفاده از نرم افزار های ایموس ، لیزرل، MPLUS و …. دارد باید حداقل حجم نمونه خود را با یک محاسبه گر مبتنی بر فرمولی مدرن مشخص نماید. روش های مختلفی برای این کار وجود دارد که در دوره ها بیان شده است. مثلا روش مبتنی بر Chi square و یا RMSEA .

اما در محاسبه گر زیر محققین به سادگی می توانند به حداقلی از حجم نمونه برای مدل سازی معادلات ساختاری دست یابند و دیگر به اشتباه از فرمول کوکران و یا روش هایی سرانگشتی مثل ضرب عدد ده در سوالات یا عدد 50 در متغیر ها که صرفا شرط استفاده از این نرم افزارها است و نه روش تعیین نمونه، بهره گیرند(مرادی و میر الماسی، 1396)

برای تعیین حجم نمونه از اینجا وارد صفحه محاسبه گر حجم نمونه می شوید. سپس بدقت اعدادی که بیان می شود را طبق نکاتی که گفته می شود وارد می کنید.

1. در قسمت Anticipated effect size که باید اندازه اثر مورد نظر برای آزمون مدل سازی معادلات ساختاری را وارد نمایید از قانون سه مقدار Chin در سال 1998 برای مقادیر R2 استفاده می کنید. سه مقدار چین شامل 0.19 و 0.33 و 0.67 است که محقق باید اندازه اثر 0.19 را جهت تشخیص آزمون برای این اندازه اثر وارد نماید.
2.  در گام دوم توان آزمون Desired statistical power level یا همان عکس خطای نوع دوم را باید وارد نمود که در عرف مطالعات، بخوصوص مطالعات علوم انسانی و اجتماعی این مقدار بین 80 تا 90 درصد انتخاب می شود و حداقل آزمون باید توانی برابر با 80 درصد داشته باشد.
3. در قسمت سوم تعداد متغیر های مکنون مدل پژوهش Number of latent variables اعم از برونزا و درونزا را وارد می کنیم که در مثال کلاس ما 5 متغیر مکنون که هر یک تویسط آیتم هایی اندازه گیری می شد داشتیم. اما هر کس بر اساس مدل خود عمل کند و تعدا متغیر های مکنون خود را در آن وارد نماید.
4. در گام چهارم تعداد متغیر های آشکار یا همان سوالات پرسش نامه یعنی Number of observed variables را وارد نمایید که در مثال ما 28 متغیر آشکار یا مشاهده پذیر وجود دارد.
5. در نهایت هم در گام آخر میزان خطای نوع اول را جهت دستیابی به بازه اطمینان 95 یا 99 درصد را وارد نمایید یعنی بجای Probability level مقادیر 0.05 و یا 0.01 را وارد نمایید. البته بهتر است که هر دو در دو سناریو مختلف وارد شوند سپس بر اساس نوع مسئله، توان محقق، بودجه محقق و غیره یکی از حجم نمونه های تعیین شده انتخاب گردد.  سپس آیکون Calculate زده می شود. عدد اول ظاهر شده حجم نمونه علمی شما برای تحقیق پیش رو است.

تعیین حجم نمونه از اینجا

در مقالات بعدی انواع دیگری از روش ها برای شما عزیزان شرح داده می شود.

مقالات مرتبط

آموزش تحلیل متغیر میانجی در مدل

آشنایی با نوار ابزار amos 

مدل های بازگشتی در ایموس

اصلاح مدل در ایموس

مدل های MIMIC در مدل سازی معادلات ساختاری

آموزش محاسبه شاخص روایی واگرا HTMT در SPSS و EXCEL

از کپی کردن مطالب سایت یا کانال بدون ذکر منبع خودداری شود.

آدرس کانال تلگرام: https://telegram.me/analysisacademy